Polki na Montparnassie

Artystki burzą stary świat. Nieznane historie polskich malarek w legendarnej dzielnicy Paryża.

W Warszawie i Krakowie nie tylko zabraniano im portretowania nagich modeli, ale nawet malowania obrazów historycznych. Ówcześni artyści – z Matejką na czele – uważali, że malarstwo jest wbrew naturze kobiety. Najodważniejsze wsiadały więc w pociąg do Paryża, by tam uczyć się, rozwijać i spełniać marzenia o karierze.

W dzielnicy Montparnasse, stolicy artystycznego świata, żyło blisko dwieście Polek-artystek. Malowały, ale i kochały, przeżywały życiowe dramaty i uniesienia, nierzadko przymierając głodem. Ciężko pracowały, nie godząc się na wykluczenie ze świata sztuki.

Anna Bilińska-Bohdanowicz jako pierwsza polska malarka cieszyła się międzynarodową karierą; Alicja Halicka, ukrywająca twórczość przed mężem-malarzem, stała się cenioną kobiecą kubistką; obrazy Meli Muter – przyjaciółki Reymonta i Rilkego, ulubionej portrecistki międzywojennej elity – dziś poszukiwane są przez muzea i kolekcjonerów na całym świecie, choć artystka zmarła w nędzy i zapomnieniu.

Żyły wreszcie jak chciały. Maria Dulębianka, propagatorka równouprawnienia kobiet, była partnerką Marii Konopnickiej. Aniela Pająkówna utrzymywała ojca jej córki, Stanisława Przybyszewskiego, niewiernego kochanka. Irena Reno, bezpruderyjna i spragniona wolności, nie bała się żyć w trójkącie z dwoma mężczyznami.

Sylwia Zientek dotarła do unikalnych, często nigdy niepublikowanych źródeł, na których oparła tę napisaną z pasją i miłością książkę. Jej tłem są niezwykle burzliwe czasy: od zaborów, przez wojnę 1914–1918, szalone lata 20., niepokój lat 30. i tragedię II wojny światowej.